بسمه تعالی
صعود زمستانی به هفت قله نامی رشته کوه سهند
از مراغه تا کندوان
رشته کوه سهند در جنوب شهر تبریز ، در شرق شهرستان اسکو و در
شمال شرق مراغه در غرب شهرستان هشترود و جنوب غرب بستان آباد واقع می باشد. این
رشته کوه دارای هفت قله مشهور بالای سه هزار متری است که مشهورترین آن خود سهند و
مرتفع ترین آن قله کمال ( قوچ گلی ) به ارتفاع 3707 متر می باشد.
پوشش گیاهی به صورت گیاهان مرتعی نظیر گون و...است. چمنزارها و دشت های وسیع و پر
از گل های زیبا ، چشمه های زلال و خنک هر ساله پذیرای میهمانان و عشایر زیادی می
باشد. از لحاظ جانوری گرگ ، روباه ، شغال ، گراز و جوندگان و مارها در این منطقه
زیاد هستند.
مقدمه:
طی گزارشات بدست آمده تا این تاریخ هیچ کوهنوردی به صعود
زمستانی به قلل سهند و پیمودن خط الرأس و طواف آن در زمستان اقدام نکرده بود. ما
بعد از اطلاع از این امر تصمیم گرفتیم تا اطلاعاتی در این باره جمع کنیم و مقدمات
صعودمان را به این قلل فراهم سازیم که به مرحمت دوستان عزیزمان این امر میسر شد و
کل مسیر صعودمان را در خرداد 1387 طی 3 روز پیمودیم.
انجام این برنامه نیازمند بدنی آماده است و تنها اکتفا به تمرینات کوهنوردی یک روزه
نمی تواند کافی باشد بنابراین ما از اواخر آبانماه سال جاری اقدام به تمرینات
آمادگی جسمانی زیر نظر مربی و پیشکسوت استان آقای علیقلی داداش زاده کردیم. ( حدود
5/2 ماه)
در تاریخ 3/11/1387 یک تیم از اعضاء گروه کوهنوردی آلپ تبریز متشکل از آقایان محمد
حسینی کیا(سرپرست)، خلیل اقبالی، ابوذر فلاح و حامد ولیپور از تبریز به شهر مراغه و
روستای کرده ده برای صعود زمستانی به قلل سهند برای نخستین بار در ایران اعزام
شدیم.
شرح برنامه:
روز اول، جمعه 4/11/1387
ساعت 9 صبح از کرده ده به طرف پای کوه سهند به راه افتادیم.
مسیرمان جاده خاکی منتهی به دامنه کوه سهند و چشمه ی قرخ بولاق می باشد. در اوایل
مسیر ارتفاع برف کم بود ولی رفته رفته زیادتر می شد. هوا کاملا ًصاف و آفتابی بود.
کوله پشتی ها بالای 30 کیلوگرم وزن داشتند. قله سهند و جام در مقابل رویمان قرار
داشت. 4 ساعت کوهنوردی مداوم و برفکوبی طاقت فرسا ما را به قرخ بولاق رسانید. بعد
از نماز و استراحت و پر کردن بطری های آب از چشمه به طرف یالی که درست بالای چشمه
قرار دارد حرکت کردیم (ساعت30/13). پس از طی کردن یال که گاهی شیب آن به بیش از 60
درجه می رسید. ساعت 17 پس از 30/3 ساعت کوهنوردی به قله سهند رسیدیم، سپس خط الرأس
را به سمت شرق ادامه دادیم و بعد از یک ساعت قله جام رسیدیم. آفتاب غروب کرده و
تاریکی و سرمای شدید قله را در برگرفت برف زیاد محل های مناسب برای چادرزدن را
پوشانده بود و ما بر روی برف جایی برای چادر زدن ایجاد کرده و شب را در آنجا سپری
کردیم. شب دما حدود 35 درجه زیر صفر و باد شدیدی می وزید. کل زمان کوهنوردی در این
روز حدود 30/8 ساعت بود.
روز دوم، شنبه 5 /11/1387
ساعت 30/7 بیدار شدیم. با توجه به نامساعد بودن وضع جوی تا ساعت
9 صبر کردیم و پس از جمع کردن وسایل ساعت 30/9 قله جام را به طرف یال شمال شرقی به
دره ای که ما را به یال آق داغ می رسانید ترک کردیم. در فاصله بین قله تا دره باید
از 2 بهمن نسبتا ًبزرگ عبور می کردیم و بعد از آن به دره ای پر از برف که بالای جان
پناه شاهیوردی قرار دارد (ساعت30/11)رسیدیم که ارتفاع برف تا کمر می رسید. ساعت
45/11 شروع به بالا رفتن از تپه روبرویی که متصل به یال آق داغ می باشد کردیم و بعد
از عبور از بالای 2 تپه بزرگ و تراورس سمت راست تپه ی سوم وارد دره ای شدیم که برف
زیادی داشت و در پائین آن چشمه ای جاری بود که ما آن را چشمه حیات نامیدیم. اگر از
سمت راست چشمه حرکت کنیم به یال آق داغ می رسیم. بعلت غروب آفتاب و نزدیک شدن شب و
ابری بودن هوا تصمیم گرفتیم تا در جای مناسبی روی یالی که آق داغ در سمت شمال شرقی،
قله کمال درست در شمال و در شمال غرب دمیرلی داغ دیده می شد چادر زده و شبمانی
کنیم. شب هنگام برف می بارید و کولاک شدیدی حکم فرما بود. صدای کولاک و برخورد برف
با پوش چادر چندین بار ما را از خواب پراند و تا صبح این وضع ادامه داشت. حدود 20
سانتیمتر برف باریده بود. هوا در نیمه های شب بسیار سرد بود.
روز سوم، یکشنبه 6/11/1387
صبح از خواب بیدار شدیم و شاهد کولاک شدید ، هوای طوفانی و مه
غلیظ بودیم. تصمیم گرفتیم تا ظهر صبر کنیم. اگر وضع هوا مناسب شد به راهمان ادامه
دهیم تا ساعت 13 منتظر ماندیم. چون 2 روز بود که با تیم پشتیبانی ارتباط برقرار
نکرده بودیم ( بعلت عدم دسترسی به شبکه تلفن همراه) تصمیم گرفتیم جهت برقراری
ارتباط به طرف قله آق داغ حرکت کنیم. باد و بوران و کولاک اذیتمان می کرد و گاهی
مجبور می شدیم 2 نفره و به هم چسبیده حرکت کنیم. سرانجام به قله رسیدیم ولی خبری از
آنتن نبود. مأیوسانه و با توجه به زمان(که ساعت 16 بود) به طرف چادر برگشتیم و
ساعت40/17 به چادر رسیده و در آنجا شب را سپری کردیم.
روز چهارم، دوشنبه 7/11/1387
صبح بیدار شده و به مانند دو روز قبل هوا طوفانی و بوران و
کولاک شدیدی بود ولی چون باید خودمان را به قله کمال ، دمیرلی و یا درویشلر می
رساندیم ساعت 9 با مسیر ماشین روی پوشیده از برف (در سمت چپمان) به طرف قله ی سیاه
رنگ دمیرلی که از سنگ های سیاه بزرگ تشکیل شده حرکت کردیم. ارتفاع برف زیاد و
برفکوبی خیلی سختی در پیش داشتیم مسیرمان به طرف شمال غرب پیش می رفت.
از آنجا تا آخر یال منتهی به دمیرلی سه ساعت طول کشید. حدود ساعت 12 در سمت راستمان
و بر بالای قله کمال تعدادی از کوهنوردان را در حال صعود به قله کمال دیدیم و با
استفاده از بی سیم متوجه شدیم که تیم پشتیبانی ما هستند و آنها با دیدن ما و با
اطلاع از سلامتیمان به پیست اسکی سهند و تبریز بازگشتند. ما ساعت 30/12 کوله پشتی
ها را زمین گذاشته و به طرف مشرق بر روی یالی به طرف قله کمال حرکت کردیم. ساعت
50/13 به قله کمال رسیدیم. باد خیلی شدیدی می وزید که کوهنوردی را سخت کرده بود (
دما در قله °35 – بود ) بعد از قله کمال به طرف مشرق و گردنه بین قله کمال و
درویشلر سرازیر شدیم که در طول مسیر شاهد نقابهای برفی زیاد و بزرگی بر روی کمال
بودیم. از قله کمال، قله درویشلر خیلی پائین تر دیده می شود. (قله ای با سنگ های
خاکی رنگ) ساعت 50/14 به قله درویشلر رسیدیم و بعد از عکس گرفتن به گردنه مابین قله
کمال و درویشلر برگشتیم و با توجه به شیب زیاد و ارتفاع قله کمال و خستگی و باد
شدید ،تصمیم گرفتیم قله کمال را از طرف جنوب تراورس کنیم. مسیر عالی بود ولی 10 محل
مستعد ریزش بهمن وجود داشت ولی بعلت سفت بودن برف امکان بهمن کم بود ما از آن عبور
کرده و به یالی منتهی به محل کوله پشتی ها حرکت کردیم و ساعت 17 به جوار دمیرلی داغ
و محل کوله پشتی ها رسیدیم ، چادر زده و شب مانی کردیم. شب هوا سرد و دمای آن °30 –
بود و برف شدیدی می بارید.
روز پنجم، سه شنبه 8/11/1387
ساعت 30/6 بیدار شده و شاهد نامناسب بودن هوا بودیم ، ولی امید
داشتیم تا هوا بهتر شود و بعد از صعود به قله دمیرلی و با 5 ساعت کوهنوردی از قله
دمیرلی داغ به قله ارشد سلطان برسیم.
ساعت 30/8 به طرف قله دمیرلی که پر از سنگهای بزرگ است و بینشان را برف پودری
پرکرده بود به راه افتادیم با توجه به خطر فرو رفتن پا در میان سنگها، مجبور شدیم
تا از یخچال (با شیب بالای 70 درجه) به قله صعود کنیم. بعد از اتمام یخچال دست به
سنگ شده و مسیر سختی را تا قله سپری کردیم. ساعت 40/9 به قله رسیدیم و بعد از گرفتن
عکس به سمت غرب به راه افتادیم از بالای قله بخاطر برف پودری و نامعلوم بودن زیر
برف و گودالهای بین سنگها به سمت چپ به پائین سرازیر شدیم تا با تراورس خودمان را
به یال غربی دمیرلی داغ و گردنه مابین دمیرلی و هرم داغ برسانیم . مسیر سختی بود که
روی برف ها اکثراً یخ زده بود و زیر آن برف پودری وجود داشت همچنین در برخی مواقع
سنگها بیرون آمده از برف موجب به هم خوردن تعادل ما می شدند و در چند مورد نیز پوش
و گترهای کفشهایمان را نیز پاره کرد. ساعت 40/10 به گردنه رسیدیم و سمت چپ هرم داغ
را تراورس کردیم که اواخر مسیر با توجه به مه غلیظ و بارش برف شدید و بوران و کولاک
ناگهان متوجه شدیم که زیر نقابها قرار داریم و مجبور به حرکت عمودی برای رسیدن به
بالای نقابهای برفی شدیم که خوشبختانه هیچ اتفاقی نیفتاد. بعد از آن به سمت چپ و
پائین بر روی یال به مسیرمان ادامه دادیم. همه جا سفید دیده می شد بعد از 3 ساعت
کوهنوردی سریع به طرف قله سلطان داغی، متوجه شدیم که از مسیرمان منحرف شده و دیگر
قادر به تشخیص مسیرمان نیستیم لذا از صعود قله سلطان صرفنظر کرده و با توجه به
اینکه دره روبرویی ما که یال منتهی به آن حدود ً5/1 متر برف داشت و خطر ریزش بهمن
زیاد بوده و دسترسی به روستاهای اطراف از طریق دره امکان پذیر نبود تصمیم گرفتیم از
طریق مسیری که آمدیم به طرف دمیرلی داغی برگردیم که با بارش برف آنچنانی و مه غلیظ
پیدا کردن جاپاها هم مشکل می نمود ولی خوشبختانه مسیرمان را برگشتیم در حالی که همه
جا سفید سفید دیده می شد.
ساعت 17 به گردنه مابین دمیرلی و هرم داغ رسیدیم و از
آنجا تصمیم گرفتیم به دره ی واقع در سمت چپ دمیرلی داغ (شمال دمیرلی) پائین رفته و
شاهد بهمن عظیمی بودیم که چند روز قبل اتفاق افتاده و همراه با سنگهای بزرگی بود.
10 دقیقه طول کشید تا محل بهمن زده را رد کنیم و بعد از عبور از دره و حرکت به سمت
شرق به یال شمالی دمیرلی داغ رسیدیم و باز مسیرمان را در همان جهت ادامه دادیم که
بعد از عبور از هشت دره بزرگ پر از برف در حالی که باز بارش برف ادامه داشت و هوا
تاریک تر می شد به یال شمال غربی قله کمال رسیدیم و از دور شاهد چشمک زدن چراغهای
رستوران پیست اسکی سهند بودیم. به سمت روشنایی حرکت کردیم و ساعت 15/20 به پیست
رسیدیم و با چند نفر از اعضای گروه که به پیشواز ما آمده بودند سوار ماشین شده از
طریق راه آسفالت به طرف تبریز به راه افتاده و با شکر خداوند و مسرور از صعود، به
خانه هایمان با صحت و سلامتی بر گشتیم.
نام قلل به ترتیب 1)سهند 2)جام 3)آق داغ 4)کمال 5)درویشلر 6)دمیرلی 7) سلطان داغی
ما با توجه به ارزش زیاد حفظ نفس و جان خودمان، تصمیم گرفتیم از صعود آخرین قله
صرفنظر کنیم.
وسا یل مورد نیاز: 1) چادر مناسب 2) کفش دو پوش با گتر بلند 3) لباس پلار و گرتکس
4) چند چفت دستکش پلار و گرتکس 5) چراغ پیشانی 6) باتوم 7) بیل برف 8) کوله پشتی
مناسب 9) کیسه خواب c°35- 10) کلاه و هد بند 11) عینک آفتابی و عینک ضد طوفان 12)
گاز برای هر 4 نفر روزانه 5/1 کپسول 13) کلنگ 14)باطری اضافی 15) ماسک و کلاه ضد
طوفان 16) طناب انفرادی 17)مواد خوراکی با ذخیره چند روز اضافی 18) صافی آب
19)قابلمه و کتری 20)لوازم شخصی
با تشکر از راهنمایی های مربیان استان آقایان صمدیان ،بهتاش ،سقایی و رضا طراحی و
با تشکر ویژه از آقای تورج نعمت الهی (از هیئت مراغه) و با تقدیر از زحمات گروه
پشتیبانی گروه کوهنوردی و اسکی آلپ تبریز که ما را در اجرای برنامه یاری کردند .
این صعود زمستانی برای اولین بار در ایران به شش قله از هفت قله نامی رشته کوه سهند
به یاد شهید کوهستان مهندس اکبر نظمی آذر طی برنامه ای پنج روزه توسط 4 نفر از اعضا
گروه کوهنوردی و اسکی آلپ تبریز به انجام رسید .
با آرزوی سلامتی و سر افرازی برای تمام کوهنوردان ایران اسلامی
ابوذر فلاح مرکید 9/11/1387